Atrakcje turystyczne Zaplanuj wycieczkę Wydarzenia Oferta turystyczna Kontakt
Zobacz, zaplanuj, zadzwoń, zamów przewodnika lub zleć przygotowanie i obsługę wycieczki po Mazurach! Telefon 511 596 717, e-mail: pomazurach@pomazurach.pl

Aktualna pogoda:
Wszelkie prawa zastrzeżone
Dodaj obiekt do planowanej wycieczki
Kościół św. Katarzyny w Kętrzynie
Powiat kętrzyński, współrzędne 54°07'77" N, 21°37'45" E
Zdjęcie satelitarne
mapa
Kliknij, aby otworzyć mapę

W połowie XIVw., po północno-zachodniej stronie, za murami obronnymi miasta, założona została wieś podmiejska, która w późniejszym czasie włączona została do miasta i otrzymała nazwę Chłopskiego Przedmieścia (rejon obecnego placu Piłsudskiego).

We wsi zbudowany został kościół (prawdopodobnie po 1370 roku) pod wezwaniem św. Katarzyny dla Bartów zmuszonych do przyjęcia chrześcijaństwa oraz dla biedniejszych osadników osiedlających się poza murami miasta. Cmentarz należący do kościoła służył dla uboższej ludności ponieważ ziemia była tam tańsza niż na cmentarzu miejskim, przy kościele św. Jerzego. Kościół zbudowany był z czerwonej cegły na planie prostokąta o wym. 14,4x8,06m i wysokości 3,74m. Pokryty był dwuspadowym dachem z ceramicznej dachówki. Miał 7 dwuskrzydłowych okien ostrołukowych, po trzy w ścianach bocznych i jedno na wschodniej ścianie szczytowej nad ołtarzem. Do korpusu od strony zachodniej dobudowana została wieżyczka dzwonna. Kościół, wraz z otaczającym go cmentarzem, ogrodzony był kamienno-ceglanym murem o wysokości ok.1,5m. Dłuższy bok ogrodzenia miał 80m długości. a krótszy 30m. Brama z furtą na teren cmentarza znajdowała się od strony zachodniej.

W 1698 r., przy bramie wejściowej zbudowana została kostnica, ufundowana przez mieszkańca przedmieścia Melchiora Hippela. W latach 1698-1700 mur przykościelny został odnowiony i obsadzony lipami. W latach 1700-1704 przeprowadzono remont w kościele. Miejscowy mistrz malarski wykonał freski na suficie i chórze.

Cmentarz przykościelny funkcjonował do listopada 1807r. Po tym czasie mur okalający cmentarz stał się tanim materiałem budowlanym dla mieszkańców i każdy kto miał potrzebę mógł, bez specjalnego zezwolenia, brać cegły i kamienie. W 1810r. mur miał już tylko 1m wysokości. Nawet władze miasta wykorzystały część budulca do obmurowania nowej studni na rynku miejskim.

W kościele do roku 1758 odbywały się regularne msze św. I uroczystości pogrzebowe dla katolickich mieszkańców Chłopskiego Przedmieścia. Później przerwano je a budynek świątyni w okresie wojny siedmioletniej (woja siedmioletnia 1756-1763, na tym terenie między Prusami a Rosją) został użyty do potrzeb wojskowych. W latach 1758-1762 Rosjanie zorganizowali tam lazaret (szpital wojskowy). Następnie, do początku XIXw., kościół służył jako spichlerz, magazyn solny. Dzieła zniszczenia dokonały stacjonujące w 1807r. wojska napoleońskie. Rozebrano wówczas ceglaną posadzkę w kościele oraz resztki muru okalającego kościół wraz z cmentarzem na potrzeby budowy kuchni polowej.

W 1810r. władze samorządowe miasta były chętne przeprowadzić remont kościoła, zwróciły się nawet do wydziału kościelnego rządu pruskiego o bezpłatne przekazanie go miastu. Do tego jednak nie doszło. Kościół wyceniony został na kwotę 138 talarów i 45 groszy. W 1815r. miasto wykupiło kościół. Trzy lata później pewien zamożny obywatel miasta – katolik – prosił magistrat o odstąpienie kościoła. Oferta złożona w imieniu katolików (było ich około 200) była bardzo korzystna. Kościół miał pozostać własnością miasta, katolicy mieli go odremontować własnym kosztem. Władze miasta nie zgodziły się na taką transakcję(był zły klimat wokół katolików, był to okres obchodów 300 rocznicy reformacji). W konsekwencji w dniu 19 stycznia 1819r. zapadła decyzja o nieoddaniu kościoła w ręce katolików.

W 1821r. kościół, ze względu na fatalny stan, został rozebrany do fundamentów. Kętrzyńscy katolicy pozostali bez swojej świątyni. Stali się wiernymi parafii w Św. Lipce.

W 1862r. zakupili oni parcelę wraz z domem i ogrodem (początkowo odprawiano w tym domu msze św.) przy dzisiejszej ul Sikorskiego. W roku 1895 rozpoczęto na tej parceli budowę nowego kościoła katolickiego w stylu neogotyckim, według projektu znanego wówczas architekta z Królewca Friedricha Heitmanna. Kościół pod wezwaniem św. Katarzyny Panny i Męczenniczki został konsekrowany przez biskupa Warmińskiego Andreasa Thiela w dniu 5 maja 1897r. Wyposażenie wnętrza pochodzi z początku XXw. i taki wystrój wnętrza kościoła zachował się do dzisiaj.

Gdzie należy lokalizować bryłę dawnego kościoła na terenie Chłopskiego Przedmieścia – prawdopodobnie gdzieś w okolicy nowego ratusza, na pl. Piłsudskiego?

Źródło:
Z. Licharewa, Kętrzyn. Olsztyn 1962
T. Korowaj, Rastenburg/Kętrzyn. Przewodnik historyczny po mieście. Kętrzyn 2005
T. Korowaj, Rastenburg/Kętrzyn. Dzieje miasta. Kętrzyn 2012

 

Galeria zdjęć

Komentarze
Dodaj komentarz
Imię:
Komentarz: