Atrakcje turystyczne Zaplanuj wycieczkę Wydarzenia Oferta turystyczna Kontakt
Zobacz, zaplanuj, zadzwoń, zamów przewodnika lub zleć przygotowanie i obsługę wycieczki po Mazurach! Telefon 511 596 717, e-mail: pomazurach@pomazurach.pl

Aktualna pogoda:
Wszelkie prawa zastrzeżone
Dodaj obiekt do planowanej wycieczki
Kanał Mazurski
Powiat kętrzyński, współrzędne 54°19'10" N, 21°65'08" E
Zdjęcie satelitarne
mapa
Kliknij, aby otworzyć mapę

Plany budowy kanału sięgają czasów zakonnych, do których powrócił w 1681 r. Wielki Książę Prus Fryderyk Wilhelm I. Zamierzał on połączyć pojezierze mazurskie z Królewcem poprzez kanał z jeziora Mamry przez Engelstein (Węgielsztyn), Nordenburg (Kryłowo) dalej rzeką Alle (Łyną).  W roku 1703 został zaprojektowany przebieg kanału (bliski obecnej jego wersji). W latach 1764-1776 zostały rozpoczęte pierwsze prace nad jego budową przez Nadprezydenta Prus Wschodnich Fryderyka Domharda. Po jego śmierci, w 1781 r. prace nad tą budowlą zaniechano. Po ponad 100 latach powrócono do pomysłu budowy kanału. Poprawiony projekt budowli hydrotechnicznej przedstawiony został rządowi Prus Wschodnich w 1874 r. Projekt został zatwierdzony a Sejm Pruski przeznaczył na cel budowy kanału pierwszą ratę w budżecie państwa w wysokości 1500 000 talarów. W tym projekcie zamiast dawnych śluz komorowych, przewidziano pochylnie takie same jakie zostały zbudowane na Kanale Elbląskim (projekt z 1837 r.- zakończenie budowy tego kanału- 1860 r.). Do realizacji tych planów nie doszło. Jednym z zasadniczych powodów był brak zgody na bezpłatne przekazanie gruntów pod budowę kanału przez właścicieli czego zażądała od nich administracja państwowa Prus Wschodnich. Pieniądze wydzielone w budżecie zostały przeznaczone między innymi na rozbudowę portu w Pilawie (największego portu na Mierzei Wiślanej). W roku 1877 dokonano istotnych zmian w projekcie budowy kanału. Jednak i te zmiany nie doprowadziły do rozpoczęcia inwestycji. Tym razem na przeszkodzie stanęli mieszkańcy dolin Pregoły i Deime, którzy obawiali się, że ich pola i łąki będą zalewane. Dopiero w 1898 r. podjęto od nowa opracowanie projektu Kanału Mazurskiego. Dokonano istotnych zmian w odniesieniu do dotychczasowych planów. Zaprojektowane wcześniej pochylnie zastąpiono śluzami komorowymi. Zaprojektowano również, zamiast obniżenia poziomu wody w jeziorze Mamry, stałe jej odprowadzanie w ilości 6m3/s i wykorzystać ją w celu pozyskiwania energii elektrycznej. W ten sposób zamierzano zaopatrzyć rolnictwo i przemysł w tanią elektryczność. Jednak plan odprowadzania wody do celów wytwarzania energii elektrycznej przez kanał został szybko zaniechany, ponieważ stałe odprowadzanie wody w przewidzianej ilości z jezior mazurskich nie mogło pozostać bez ujemnych skutków w czasie pór suchych dla gospodarki rolnej tych terenów. W dniu 14 maja 1908 r. została przyjęta ustawa o budowie Kanału Mazurskiego. Ustawa ta również przewidywała bezpłatne przekazanie gruntów pod budowę kanału przez właścicieli, na rzecz administracji państwowej. Po dokonaniu wszystkich formalności związanych z przyjęciem gruntów można było przystąpić do uściślenia planów projektowych i przystąpienia do realizacji inwestycji.

W 1911 r. rozpoczęto budowę. Inwestycję realizowały wielkie przedsiębiorstwa "Dyckerhoff & Widmann" i "Philipp Holzman", które mogły zapewnić wielkie maszyny, koparki i wyposażenie transportowe. Prace rozpoczęto od robót ziemnych. Zatrudnionych było wiele setek pracowników, częściowo z odległych terenów. Firmy zapewniały jednak godziwe warunki zakwaterowania w dobrze urządzonych barakach mieszkalnych.

Wybuch I wojny światowej i okupowanie przez Rosjan całego terenu, na którym miała być prowadzona budowa, spowodowały przerwanie prac do roku 1918. W tym czasie wznawiano na krótkie okresy budowę kanału, wykorzystując do tego celu pojmanych w niewolę rosyjskich cywili. Jednak w związku z trudnościami w pozyskiwaniu żywności dla robotników, zaniechano dalszych prac. Po zakończeniu wojny natychmiast rozpoczęto dalszą budowę kanału aby zapewnić miejsca pracy dla powracających z wojny żołnierzy. Prace ziemne oraz budowa mniejszych elementów szły w szybkim tempie do przodu. Nie można było jednak wówczas rozpocząć budowy największych elementów jakimi były śluzy z powodu braku odpowiedniego cementu. W roku 1921 zarówno Kanał Mazurski jak i inne drogi wodne przeszły spod zarządu administracji Prus Wschodnich  pod administrację Rzeszy. Postępująca inflacja utrudniała do tego stopnia zdobywanie środków finansowych, że w roku 1922, zgodnie z Zarządzeniem Ministra Komunikacji Rzeszy, budowę kanału przerwano. Okres przestoju trwał 12 lat - do roku 1934. Od lata 1934 roku udało się na nowo rozpocząć budowę kanału i zagwarantować tym samym miejsca pracy dla bezrobotnych. Odkurzono stare projekty, dzięki doświadczeniom zdobytym przy budowie innych kanałów, wprowadzono do nich ulepszenia i dostosowano do aktualnego stanu techniki. W 1935 roku oceniono, że stan zaawansowania robót pozwala szacować, iż zakończenie budowy kanału nastąpi w ciągu najbliższych 4 lat. Niestety, wraz z wybuchem II wojny światowej los znowu okazał się niełaskawy dla tego imponującego przedsięwzięcia. Z roku na rok coraz więcej siły roboczej odchodziło do wojska. Ostatecznie w roku 1942 prace na Kanale Mazurskim wstrzymano.

W roku 1945 obszar Prus Wschodnich został podzielony pomiędzy Polskę i ZSRR - dzisiejszy obszar Obwodu Kaliningradzkiego Federacji Rosyjskiej. Tym samym ta imponująca budowla hydrotechniczna podzielona została na dwie części. Po stronie polskiejznajduje się odcinek 20,8km z pięcioma śluzami, w tym jedną wykończoną w 100%. Po stronie rosyjskiej pozostało 29,6km i również pięć śluz.

Mapa przebiegu południowej części Kanału Mazurskiego

Galeria zdjęć

Komentarze
Dodaj komentarz
Imię:
Komentarz:
  1. ~Marek
    2010-02-01 09:25:18
    Jedyną czynną śluzą na na kanale jest śluza Piaski
  2. ~M.Kimmig
    2011-07-31 14:37:55
    Hallo! Sehr schöne und interessante Fotos vom Masurischen Kanal -Danke-
  3. ~Adam
    2011-10-31 21:50:04
    Od jedenastu lat już nie pływam po Wielkich Jeziorach,ale z Czasów P.R.L - u udało mi się dopłynąc do walcowatego jazu na Kanale mazurskim.Później już nie szło dopłynąc,bo przeszkoda z larsenów nie pozwalała.Szkoda,że ten szlak wodny nie został ukończony.
  4. ~Leszek
    2013-12-02 17:15:08
    Witam serdecznie Dlaczego do tej pory nikt nie wspomniał o odbudowie kanału Mazurskiego. Inne budowle hydrotechniczne są odbudowywane jakie jak Kanał Elbląski ze śluzami czy Kanał Bydgoski. Czy nie ma już u nas w kraju instytucji która by podjęła ten temat. Pozdrawiam: Leszek Rzewuski
  5. ~krzysztof
    2016-06-10 23:21:50
    Moze wyslac meila do monistra żeglugi śródlądowej może zainteresuje sie tym tematem.Była by piekna droga wodna.
  6. ~maco
    2017-01-28 21:36:27
    teraz albo nigdy zrobimy to